Chiny: plenum partii w cieniu czystek i walki z korupcją Xi Jinpinga
W Pekinie rozpoczęło się piąte plenum Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Chin, a jednym z głównych tematów obrad jest dyscyplina w szeregach partii. Xi Jinping od objęcia władzy w 2012 roku zapowiadał walkę z korupcją i po ponad dekadzie tempo śledztw wcale nie maleje.
Co omawia plenum
Według chińskich mediów państwowych obrady mają dotyczyć „ważnych kwestii związanych z dalszym pełnym i rygorystycznym samoporządkowaniem partii”. W języku partyjnym takie sformułowanie oznacza dyscyplinę, lojalność i walkę z korupcją.
To piąte z siedmiu spotkań, które zwykle odbywają się w pięcioletnim cyklu między zjazdami partii. Bierze w nim udział ponad 300 członków Komitetu Centralnego, czyli najwyższych rangą działaczy. Zebranie jest ważne także dlatego, że prawdopodobnie będzie ostatnim merytorycznym spotkaniem przed 21. zjazdem partii. Podczas niego wybrany zostanie nowy Komitet Centralny, a Xi ma otrzymać czwartą kadencję na czele partii.
Korupcja czy brak lojalności?
Skala działań jest ogromna. W ubiegłym roku chińskie organy dyscyplinarne wszczęły postępowania wobec ponad miliona osób, w tym ponad stu urzędników szczebla ministerialnego lub prowincjonalnego i wyższego. Śledztwa niemal zawsze kończą się skazaniem, co budzi pytanie, czy chodzi wyłącznie o łapownictwo, czy także o eliminowanie politycznych rywali.
Kerry Brown z Lau China Institute w King’s College London uważa, że w optyce Xi granica między jednym a drugim może być płynna. „Jeśli jesteś skorumpowany, nie jesteś politycznie lojalny”, mówi. Według badacza w partyjnym systemie korupcja to nie tylko korzyści materialne, ale też „korupcja duchowa”, czyli brak politycznej wierności.
Część analityków uważa, że kampania trwa tak długo, bo korupcja jest cechą samego systemu: autorytarnego, scentralizowanego i opartego na rozbudowanej biurokracji, która rządzi 1,4 mld ludzi. Neil Thomas z Asia Society wskazuje, że Xi uczynił partię mniej skorumpowaną i umocnił swoją kontrolę, ale surowsze kary nie rozwiążą w pełni problemu urzędników stawiających własny interes ponad interes partii. Walka z korupcją stała się więc stałą metodą rządzenia, bez wyraźnego momentu, w którym można ogłosić sukces.
Czystki sięgają szczytów władzy
Obecne obrady odbywają się na tle głośnych śledztw wobec czołowych działaczy partyjnych i wojskowych. W styczniu wszczęto postępowanie wobec Zhanga Youxii, najwyższego rangą generała i drugiej osoby w wojskowej hierarchii po Xi. W zeszłym miesiącu wykluczono go z partii, wcześniej usunięto go z Centralnej Komisji Wojskowej. Komisja, która zwykle liczy siedmiu członków, skurczyła się po kolejnych czystkach do dwóch osób: Xi oraz Zhanga Shengmina, szefa jej pionu dyscyplinarnego.
Wśród ostatnich ofiar są też Ma Xingrui, były sekretarz partii w Sinciangu, oraz Huang Qifan, były burmistrz Chongqing. Huang uchodził za politycznego „ocalałego”, bo przetrwał skandal z początku lat 2010., w który uwikłany był rywal Xi, Bo Xilai. Bo został skazany za łapówkarstwo i defraudację i odbywa karę dożywocia.
Niektórzy analitycy pytają, czy czystki na tak wysokim szczeblu nie świadczą o niestabilności reżimu. Brown zwraca jednak uwagę, że Xi może widzieć to inaczej: śledztwa pokazują, kto rządzi, i są „najłatwiejszym, najbardziej naturalnym narzędziem” egzekwowania jedności i dyscypliny.
Co to oznacza poza Chinami
Dla polskiego czytelnika to przede wszystkim sygnał o tym, jak funkcjonuje władza w państwie, które jest jednym z kluczowych partnerów handlowych Unii Europejskiej. Decyzje podejmowane w wąskim gronie, a do tego bardzo skoncentrowane wokół jednego przywódcy, mogą utrudniać przewidywanie kierunku polityki Pekinu. Dotyczy to także spraw ważnych dla Europy, takich jak handel czy bezpieczeństwo.
Nie oznacza to bezpośrednich skutków dla Polski. Plenum nie zapowiada nowych regulacji dotyczących gospodarki ani relacji z UE. Warto jednak śledzić, kto po kolejnych czystkach zajmie kluczowe stanowiska przed zjazdem partii.
Źródło: The Guardian – „Xi Jinping’s corruption crackdown in the spotlight as China prepares for meeting of top leaders”